Sosyal güvenlikte yıllardır süren “hem babadan hem eşten maaş alınabilir mi?” tartışması Yargıtay’ın kararıyla son buldu. 2008 sonrası dul kalan kadınlar için kritik detay netleşti: İki maaş değil, yalnızca yüksek olan tercih edilebilecek.
Sosyal Güvenlik Kurumu ile hak sahipleri arasında uzun süredir devam eden “çift maaş” uyuşmazlığı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararıyla yeni bir boyut kazandı.
Karar, özellikle babası 2008’den önce hayatını kaybetmiş olan ve daha sonra eşini de kaybeden kadınları yakından ilgilendiriyor. “Eski kanun geçerli olur” beklentisiyle açılan davada Yargıtay, hak sahipliği şartlarının ölüm tarihine değil, hakkın doğduğu tarihe göre değerlendirilmesi gerektiğine hükmetti.
Bu yorum, sosyal güvenlik uygulamalarında önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.
Uyuşmazlık, eşi SSK (4/a) emeklisi olan bir kadının dul kalmasının ardından, Bağ-Kur (4/b) emeklisi babasından da maaş talep etmesiyle başladı.
Yerel mahkeme talebi reddetti. İstinaf ise “Baba 2008 öncesi vefat ettiği için eski mevzuat uygulanmalı” diyerek çift maaşın mümkün olabileceğine karar verdi. Ancak dosya Yargıtay’a taşındı ve nihai değerlendirme burada yapıldı.
Yargıtay, istinaf kararını bozarak çift maaş beklentisine kapıyı kapattı.
Yüksek Mahkeme kararında üç temel ilkeye vurgu yaptı:
Bir kişinin sosyal güvenlikten doğan hakkı, o hakkın kazanıldığı tarihte yürürlükte olan mevzuata göre belirlenir.
Kadın, babasının vefat ettiği tarihte evli olduğu için o an itibarıyla aylık alma hakkı oluşmadı. Hak, eşinin vefatıyla yani “dul kaldığı” tarihte doğdu.
Eşin vefatı 1 Ekim 2008 sonrası gerçekleştiği için 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu devreye girdi. Bu düzenleme, iki ayrı dosyadan tam maaş alınmasına izin vermiyor. Hak sahibine yalnızca yüksek olan aylığı seçme imkânı tanıyor.
Sosyal güvenlik alanında yapılan yorumlara göre, en büyük yanılgı babanın ölüm tarihinin belirleyici olduğu düşüncesiydi. Oysa Yargıtay, belirleyici olanın “hak sahipliği sıfatının kazanıldığı tarih” olduğunu açık biçimde ortaya koydu.
Bu da şu anlama geliyor:
Baba 2008’den önce vefat etmiş olsa bile
Eğer kadın 2008 sonrası dul kalmışsa
Yeni yasa uygulanıyor
Dolayısıyla çift maaş yerine yalnızca yüksek olan aylık tercih ediliyor.
Bu karar, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun uzun süredir uyguladığı “tek maaş” prosedürünü yargı kararıyla da güçlendirmiş oldu.
Artık 2008 sonrası eşini kaybeden kadınlar için durum net: Hem eşten hem babadan tam aylık alma dönemi fiilen sona ermiş durumda. Hak sahibi, iki maaş arasında seçim yapmak zorunda kalacak.
Bu emsal karar özellikle:
2008 sonrası dul kalan kadınları
Babası 2008 öncesi vefat etmiş olanları
Hem eş hem baba üzerinden gelir beklentisi bulunanları
yakından ilgilendiriyor.
